Bestrijding van de Aziatische hoornaar is vooral nu van belang

ZUIDDORPE - De Aziatische hoornaar, Vespa Velutina, is een schadelijke exoot die in 2017 ons land is binnengedrongen. Deze wesp brengt schade aan bestuivende insecten en de biodiversiteit. Volgens Diana Roelands is het zaak om het aantal Aziatische hoornaars zo klein mogelijk te houden en daarbij rekent ze op ons: “Ik heb jullie hulp nodig!”

door Annemie van Roij

De Aziatische hoornaar kwam in 2004 naar Europa en heeft een opmars gemaakt naar het noorden. Het dier heeft zich uitstekend aangepast aan de kou en klimaatverandering en opwarming van de aarde hebben een handje geholpen. In 2017 zijn de eerste volken gesignaleerd in het zuiden van Nederland en de opmars gaat door, zelfs naar Groot-Brittannië en Ierland. De aantallen worden groter vertelt Diana: “In 2025 zijn er in Zeeuws Vlaanderen 845 kleine en grote nesten verwijderd, drie keer zoveel als in 2024.”

Tot oktober 2025 betaalde de provincie Zeeland de kostbare verwijderingen, nu zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning van de strijd tegen de Aziatische hoornaar. De drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten geven hier gehoor aan. Sluis, Terneuzen en Hulst hebben elk 50 hoornaarvallen beschikbaar gesteld, Bee Vital Velutina Traps. In samenwerking met het Aziatische hoornaar Team worden deze vallen van €50 geplaatst bij mensen die de vangst melden. Diana vult aan: “De Bee Vital Velutina Trap is vooral een goede val, omdat de bijvangst er weer uit kan ontsnappen. Bij de bestrijding van de Aziatische hoornaar moeten we zuinig blijven op onze bestuivende insecten en onze biodiversiteit in ere houden. Als mensen zelf een goede hoornaarval willen aanschaffen, dan is Good 4 Bees een mooi alternatief. De val is te koop bij de Imkershop in Goes voor €20, ook online. De hoornaar komt aan de zijkant de val binnen en wordt aangetrokken door het licht dat binnenvalt door de transparante bovenkant. De openingen aan de bovenkant zijn klein genoeg om de Aziatische hoornaar niet te laten ontsnappen, maar groot genoeg om de andere insecten weg te laten vliegen. Lokstof voor de val kun je zelf maken, een mengsel van 1/3 blond bier, 1/3 zoete witte wijn en 1/3 siroop. Gebruik geen vallen waar de Aziatische hoornaars in verdrinken, dat is dan ook het lot van de andere insecten.”

April en mei zijn de maanden om de koninginnen op te sporen. In maart hebben we een paar mooie dagen gehad en zijn er al 233 meldingen gedaan. De koningin komt uit haar winterslaap en start met de bouw van een nestje, niet groter dan een tennisbal met een gat aan de onderkant. Deze nestjes zijn te vinden op beschutte plekken, in schuurtjes, onder afdakjes, in kinderspeelhuisjes en controleer de vogelnestkastjes. Ze zijn de ideale plek voor de Aziatische hoornaar, beschut tegen regen en wind en de koningin knaagt binnen aan het hout om materiaal te verzamelen voor het bouwen van haar nest. Ze legt eitjes en na zeven weken komen daar werksters uit. Het is dus zaak dat we daarvoor zoveel mogelijk koninginnen vangen. In juni worden er grotere nesten gebouwd. Controleer daarom altijd bij snoeiwerk of er zich nesten bevinden in hagen en struiken. Ga er eerst met een hark langs. De werksters zullen het nest verdedigen. De steken van een Aziatische hoornaar zijn niet gevaarlijk voor mensen die niet allergisch zijn. Een steek is langer pijnlijk en wanneer je allergisch bent, moet je naar je huisarts gaan. Ontdek je een nest in een haag, bel dan het Aziatische hoornaar Team Zeeuws Vlaanderen, zij komen het nest verwijderen.

De Aziatische hoornaar is herkenbaar aan de gele pootjes. Ze verschilt van de Europese hoornaar, die bruinrode pootjes heeft en inheems is. Zij past in onze ecologie, maakt kleinere nesten en is terughoudend in het vangen van bijen en hommels, die de Europese hoornaar zelf kunnen aanvallen. Diana vertelt: “De Aziatische hoornaar valt bijen aan in de lucht wanneer zij terugkomen van de bloemen. Ze hebben dan geen verweer. Een groot nest bevat zo’n 700 Aziatische hoornaars. Die hebben 12 tot 18 kilo voeding nodig per seizoen en vernietigen daarvoor een compleet bijenvolk. 845 nesten richten dan een ravage aan.”

Vanaf juli bouwen de Aziatische hoornaars hun nesten hoog in de bomen. Het weghalen vergt dan een hoogwerker en specialistische mensen, een kostbare aangelegenheid, €600-€800. De koningin gaat mee naar dat nest en in september-oktober legt zij haar koninginnen- en darrenbroed. Dit broed wordt gevoed door de werksters, die ook sneller in de aanval gaan wanneer het nest wordt bedreigd. Als de koninginnen uitkomen, worden ze bevrucht door meerdere darren en daarna zoeken ze een veilige plek om te overwinteren. “Gelukkig overleven ze niet allemaal de winter, maar er zijn er genoeg, 100 – 500 per nest. De koninginnen kunnen veel kou verdragen, maar geen vocht”, vult Diana aan.

Nu moeten we zoveel mogelijk koninginnen vangen en de vangst melden. Zodra de werksters uit gaan vliegen, blijft de koningin in haar nest en kunnen we haar niet meer zien. Wanneer er grotere nesten zijn gebouwd, kunnen we Aziatische hoornaars spotten door er een te lokken en te vangen. Vervolgens druk je haar zacht tegen het gaas van een merkbuisje, waardoor je haar kan merken met een stift. Je bepaalt de richting waarin de hoornaar vliegt. Ze komt ook terug en dan kun je de afstand berekenen. Ze vliegt ongeveer 120 m per minuut. Op een kaart kun je dan bepalen waar het nest ongeveer te vinden is. “In ons team laten we de vrijwilligers doen wat ze graag doen. We hebben speurploegen, die werken met merkbuisjes. Er zijn zelfs zendertjes om te plaatsen op een Aziatische hoornaar, dan kun je ze volgen via een app op je telefoon. In Hulst zijn er mensen die graag nesten verwijderen. Ze houden ook van de sociale contacten met de mensen die ze helpen”, vervolgt Diana.

De gemeenten van Zeeuws-Vlaanderen nemen de bestrijding van de Aziatische hoornaar zeer serieus. Elke gemeente heeft een contactpersoon, die ook in het weekend actief is om het team te helpen wanneer er gebieden moeten worden ontsloten voor de verwijdering van een nest. We bestrijden de Aziatische hoornaar niet alleen voor de bestuivende insecten en de bescherming van de bijenvolken, maar bovenal ook voor de bescherming van mensen die geconfronteerd worden met agressieve insecten in hun tuin, die er niet thuis horen.

Diana geeft alle meldingen die zij binnen krijgt, door aan de gemeente. Stuur altijd een foto mee met je melding. Je kunt ook zelf melding doen bij https://waarneming.nl/go/vespa-velutina/ of vragen aan Diana of zij dat wil verzorgen.

Contactgegevens:
droelands@zeelandnet.nl
Tel: 06-5374 2474