Nachtelijke belevingstocht ‘In het spoor van de Polen’

AXEL - De 7e nachtelijke belevingstocht met als thema ‘Voor uw en onze vrijheid’ gaat door in de nacht van zaterdag op zondag 26 en 27 september 2026. Het is een militaire dropping om 23:00 uur vanuit het Gdynia Museum, Tweede Verkorting 3 in Axel, waarbij deelnemers onder leiding van gidsen het spoor van de Poolse bevrijders in september 1944 volgen.

door Annemie van Roij

Wim Kooyman vertelt: “De deelnemers worden gedropt en wandelen in groepen onder leiding van een gids langs gebaande en ongebaande paden om in de vroege ochtend van 27 september aan te komen bij het Gdynia Museum. Vanuit alle windstreken hebben we deze belevingstocht al ondernomen. Toch vinden we elk jaar nieuwe paden om het spoor van de vrijheid te volgen.” “Je weet niet waar je naartoe gaat en verlichting is niet toegestaan. Je ogen zullen wennen aan de volle maan en langzaam maar zeker zie je steeds meer. De tocht is ongeveer 20 km en iedere 7 km hebben we een stop gepland met fruit, warme dranken en sanitair. We bezoeken dan bijzondere plaatsen, zoals voorheen de Basiliek in Hulst. De toren was een militaire observatiepost van de Duitsers. Het hakenkruis en de tekst ‘Gott strafe England’ zijn er nog steeds te zien. Onderweg zijn er vertellingen uit een dagboek of over de luchtoorlog”, vervolgt Sankie Koster.

Toneelvereniging ’t Spektakel Axel heeft vaker scènes gespeeld onderweg of groepen ‘militairen’ houden de deelnemers aan in een interactief spel. Een re-enactment om de oorlog na te spelen. “Die groepen zijn onderdeel van het Gdynia Museum. Zij kunnen dit spel levensecht brengen met materialen uit het museum, zoals voertuigen, uniformen en wapens”, vertelt Wim. Alles om onderweg te beleven wat de Poolse soldaten hebben meegemaakt. Zij wisten dat je zonder moeite en inspanning niets voor elkaar kunt krijgen. Doordat de Duitsers het land ten zuiden van Axel onder water hadden gezet, moest de Eerste Poolse Pantserdivisie Axel naderen via de hoger gelegen dijken. Dit heeft erg veel mensenlevens gekost. Toch zijn de Polen erin geslaagd Axel te bevrijden zonder verwoesting van de stad. Op de plek waar de Polen in september 1944 ’s morgens in de mist een Baileybrug over het zijkanaal van Axel naar Hulst bouwden, heeft Oorlogsmuseum Gdynia in 2019 een nieuw bevrijdingsmonument gerealiseerd ‘De Brug naar de Vrijheid’ van Axel en de rest van Oost Zeeuws-Vlaanderen. Stanislaw Maczek was de generaal van de Poolse Pantserdivisie, die Oost Zeeuws- Vlaanderen heeft bevrijd. Deze operatie was de start van de omvangrijke ‘Slag om de Schelde’ waardoor er voor een groot deel van Zeeland een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Vrijheid die tot op de dag van vandaag niet vanzelfsprekend is. Tegenwoordig kijkt een beeld van de Poolse generaal Maczek uit over de Westerschelde: “De toekomst gaat voor je open als je van veraf kijkt en leert van het verleden.”

Sankie: “Je mag een deel van het spoor van de Eerste Poolse Pantserdivisie met ons meebeleven als je 18 jaar of ouder bent en goed kunt lopen. Huisdieren mogen niet mee en deelnemers moeten de instructies van hun gids goed opvolgen. EHBO-Koewacht steunt onze tocht door twee EHBO-ers mee te sturen op de fiets en Wim is onze vliegende keep. Hij volgt de tocht per auto en lost onverwachte blokkades op. Voor de deelnemers zijn de eieren met spek werkelijk genieten na de nachtelijke belevenissen.”

“We proberen financieel quitte te spelen met het geld dat we vragen voor deelname, nl. €20,- en het geld van sponsors. We zijn vooral erg trots op de financiële ondersteuning van de Poolse Ambassade. Voor het Museum en al zijn vrijwilligers is dit een grote erkenning”, vult Wim aan. Kaarten zijn te koop bij Bruna Axel aan het Sydlowskiplein tot 18 september of maak het inschrijfgeld over naar NL 26 RABO 0328 7895 26 t.n.v. Werkgroep Bevrijding 1944.