Ecoloog Lucien Calle: ‘De oudste bomen hebben het ‘t zwaarst’

REGIO - ‘Zie de maan schijnt door de bomen’. Een regel uit een Sinterklaasliedje dat iedereen zó kan meezingen. In december zijn de bomen in wintertooi. Moet het versje aangepast worden?  

Begin oktober. Veel straten liggen al weken bezaaid met afgevallen bladeren. “Te vroeg voor de tijd van het jaar”, oordeelt ecoloog Lucien Calle, die actief is voor Het Zeeuwse Landschap en Landschapsbeheer Zeeland. De oorzaak? De extreem hete zomer. Het regende veel te weinig, landelijk is het tekort becijferd op 285 tot 306 mm. In Zeeland was het nog droger. In Kerkwerve op Schouwen-Duiveland noteerde men een uitschieter van 406 mm.

Al een aantal jaar achter elkaar hebben de bomen dorst in de zomerperiode. Het kan de genadeslag zijn voor zwakke exemplaren weet Lucien Calle. Daarom moeten we bijzonder zuinig zijn op de bomen die we hebben, vindt de Zeeuws-Vlaamse natuurbeschermer. “Als de veiligheid in het geding is, kun je soms niet anders dan het betreffende exemplaar vellen. Ik pleit ervoor om bij die zwaarwegende beslissing ook andere opties af te wegen zoals snoeien. Zo kun je de boom misschien toch nog redden. Let wel, mits het verantwoord is qua veiligheid.”

Lucien Calle groeide op in de binnenstad van Terneuzen. Al op jonge leeftijd had hij interesse in de natuur. Aan zijn eerste waarnemingen is een leuke anekdote verbonden. “M’n oom rookte shag met vloeitjes van Rizla. Daar kreeg je vogelplaatjes bij die ik spaarde. Al snel ontdekte ik dat sommige soorten in onze tuin zaten.”

Zeeuws-Vlaanderen is de meest bosrijke regio van de provincie. Dit is te danken aan de grote bossen op de kalkarme dekzandrug in het oosten van de streek, tegen de grens. Richting het westen heb je de Braakman. Ook West-Zeeuws-Vlaanderen telt enkele bosgebieden.

De droogte in de zomer baart bomenkenner Lucien Calle grote zorgen. Bepaalde soorten zoals de beuk en ook de zomereik zijn er extra gevoelig voor. Vooral oude beuken, met 80 jaarringen of meer, hebben het zwaar. “Het is een boom die het goed doet op het dekzand. Je ziet ze ook vaak bij monumentale gebouwen zoals gemeentehuizen en kerken.”

Het vasthouden van grondwater tot in de zomer zou soelaas kunnen bieden meent de natuurkenner. Hij weet dat dit gevoelig ligt bij de landbouw. Bomen in nood dagelijks water geven kan in sommige gevallen de redding betekenen. “Een grote boom vraagt heel veel water. Als het zeer veel bomen betreft, wordt het een zware opgave.”

Behalve droogte loeren er nog andere gevaren. “Door het veranderd klimaat zien we al een jaar of tien hier boosdoeners opduiken die we liever kwijt dan rijk zijn, zoals de eikenprachtkever en populierenprachtkever. Ze richtten al flink wat schade aan.” Een invasieve schimmel bedreigt dan weer de es.

Zal Z-Vlaanderen minder groen worden de komende jaren? Volgens Lucien Calle hoeven we daar niet voor te vrezen. “Er is gelukkig genoeg sterke jonge aanplant.” (PV)