Huiseigenaren zoeken naar manieren om meer zonnestroom zelf te benutten

Steeds meer Nederlandse huishoudens hebben zonnepanelen op hun dak liggen. Jarenlang was dat een aantrekkelijke investering, vooral dankzij de salderingsregeling die ervoor zorgde dat teruggeleverde stroom dezelfde waarde had als afgenomen elektriciteit. Nu die regeling stap voor stap wordt afgebouwd en de druk op het stroomnet groeit, proberen veel huiseigenaren hun opgewekte elektriciteit in toenemende mate zelf te gebruiken in plaats van terug te leveren. In de praktijk blijkt dat echter een ingewikkelde opgave.

De financiële prikkel is duidelijk. Waar huishoudens voorheen voor iedere teruggeleverde kilowattuur een volledige vergoeding ontvingen, krijgen zij tegenwoordig vaak slechts een beperkte vergoeding van hun energieleverancier. Dat maakt het aantrekkelijker om apparaten te laten draaien op momenten dat de zon schijnt. Energieadviseurs zien de verschuiving dagelijks. “Veel mensen proberen hun vaatwasser of wasmachine nu rond het middaguur te gebruiken, precies wanneer de panelen de hoogste opbrengst leveren.”

Onderzoek onder duizenden huiseigenaren laat zien dat een grote meerderheid inderdaad al probeert meer zonnestroom direct te benutten. Zo zet ruim tachtig procent regelmatig de wasmachine of vaatwasser aan tijdens zonnige uren, en probeert bijna twee derde van de bezitters van een elektrische auto die ook vooral dan op te laden. Toch ervaart een aanzienlijk deel van de huishoudens dat dit lastig is. Slechts een derde vindt het eenvoudig om de eigen stroom optimaal te gebruiken.

Een belangrijk obstakel is de timing. Veel gezinnen zijn overdag buitenshuis, terwijl juist dan de zonnepanelen het meest opleveren. Apparatuur via een timer of app aanzetten kan, maar niet iedereen vertrouwt op apparaten die draaien wanneer er niemand thuis is. Bovendien blijkt de daadwerkelijke winst van zulke maatregelen beperkt. Met huishoudelijke apparatuur kan het eigen verbruik doorgaans maar enkele procenten stijgen.

Thuisbatterijen of elektrische auto’s kunnen een grotere rol spelen bij het opslaan van zonne-energie, maar beide opties brengen hoge kosten met zich mee. Accu’s kosten duizenden euro’s en zijn nog maar door een kleine minderheid aangeschaft. Voor elektrische auto’s geldt dat ze overdag vaak niet thuis staan, waardoor de laadmogelijkheid juist dan ontbreekt.

Daarbij komt de druk op het elektriciteitsnet. In meerdere regio’s wordt teruglevering beperkt omdat het net op piekmomenten volloopt. Dat leidt ertoe dat omvormers soms automatisch uitschakelen, waardoor huiseigenaren zelfs hun eigen opgewekte stroom niet meer kunnen gebruiken.

Energiebedrijven en technologiebedrijven zetten in op slimme systemen die apparaten automatisch laten draaien bij hoge zonne-opbrengst of dalende prijzen. Daarnaast bieden leveranciers contracten met uurtarieven, zodat stroom goedkoop of zelfs negatief geprijsd kan zijn rond de middag. Toch vinden veel consumenten het lastig hun dagelijkse routines volledig af te stemmen op zulke prikkels.

De overheid en gemeenten zoeken intussen naar bredere oplossingen, zoals buurtbatterijen en energiegemeenschappen waarin bewoners samen hun zonnestroom opslaan en verdelen. Voorlopig bevinden die initiatieven zich echter nog in de experimentele fase.