Duizenden vrijwilligers ruimen stranden op

CADZAND - De dertiende Boskalis Beach Cleanup Tour is dit jaar gestart op het Zeeuws-Vlaamse strand van Cadzand. Twee weken lang trokken ruim 2.000 vrijwilligers in dertig etappes langs de volledige Nederlandse Noordzeekust om zwerfafval op te ruimen. De actie leverde uiteindelijk 4.175 kilo afval en liefst 79.242 sigarettenpeuken op.

Dat de landelijke opruimactie juist in Cadzand begon, onderstreept de betekenis van de Zeeuws-Vlaamse kust. Het brede strand, de duinen en de Noordzee trekken jaarlijks veel bezoekers, maar zijn tegelijk kwetsbaar voor afval dat door strandgangers wordt achtergelaten of via wind, stroming en scheepvaart aanspoelt. Met emmers en afvalgrijpers gingen vrijwilligers vanaf 1 augustus op pad om alles op te rapen wat niet thuishoort tussen zand, schelpen en vloedlijn.

De Boskalis Beach Cleanup Tour, georganiseerd door Stichting De Noordzee, liep gelijktijdig vanuit Cadzand en Schiermonnikoog. De groepen werkten in de daaropvolgende dagen naar elkaar toe en sloten de actie zaterdag 15 augustus af in Zandvoort. Volgens de organisatie waren dit jaar meer dan 2.000 vrijwilligers betrokken.

Klein plastic blijft probleem

De opbrengst bevestigt een dubbel beeld. Nederlandse stranden worden gemiddeld schoner, zowel gemeten in kilo’s als in aantallen afvalstukken. Tegelijkertijd blijft juist het kleinere plastic hardnekkig aanwezig. Het gaat bijvoorbeeld om draadjes van visnetten, kleine stukjes verpakkingsmateriaal, plastic korrels – ook wel pellets genoemd – en sigarettenfilters.

Die kleine resten zijn moeilijker uit het zand te halen dan grote flessen of verpakkingen. Bovendien vallen grotere plastic voorwerpen onder invloed van zon, golven en slijtage steeds verder uiteen. Zo ontstaan mesoplastics, tussen 5 en 25 millimeter groot, en microplastics van minder dan 5 millimeter. Ze verspreiden zich gemakkelijk door het ecosysteem en kunnen worden opgenomen door vogels, vissen en zeezoogdieren.

Stichting De Noordzee onderzoekt al meer dan 25 jaar de samenstelling en herkomst van afval dat op de kust terechtkomt. De informatie die tijdens de opruimacties wordt verzameld, is niet alleen bedoeld om het strand schoon achter te laten. De geregistreerde vondsten moeten ook helpen om de oorzaken van vervuiling aan te pakken. Sinds 2013 hebben bijna 25.000 vrijwilligers tijdens de Tour samen ruim 119.000 kilo strandafval opgeruimd.

Peuken springen eruit

Opvallend in de eindtelling van 2026 is het grote aantal sigarettenpeuken. Er werden er 79.242 gevonden, 53 procent meer dan tijdens de editie van vorig jaar. Volgens Stichting De Noordzee bestaan filters voor 95 procent uit plastic. Zij vergaan niet, maar vallen uiteen in steeds kleinere deeltjes.

Directeur Ewout van Galen noemt de stijging zorgwekkend. Eén weggegooide peuk kan volgens de stichting tot 1.000 liter zeewater vervuilen. De filters kunnen bovendien terechtkomen in de magen van dieren. De organisatie pleit daarom voor een verbod op plastic sigarettenfilters en voor meer rookvrije stranden.

Voor een kustgemeente als Sluis, met populaire badplaatsen als Cadzand-Bad, Nieuwvliet, Breskens en Groede, is die oproep extra herkenbaar. Op drukke zomerdagen blijft niet alleen zichtbaar afval achter; juist een peuk in het zand of een klein plastic draadje kan gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Toch zijn het precies deze kleine resten die het lastigst te verwijderen zijn.

Afval kent geen grenzen

De deelnemers troffen tijdens de Tour ook bijzondere voorwerpen aan. Zo werden een verpakking van een chocoladereep uit 1991, plastic flesjes uit China en Maleisië en een oude videoband gevonden. Zulke vondsten laten zien hoe lang plastic kan blijven bestaan en hoe afval via zeeën en stromingen grote afstanden kan afleggen.

De boodschap van de Beach Cleanup Tour is daarom breder dan alleen opruimen. Vrijwilligers maken het strand zichtbaar schoner, maar de organisatie wil vooral voorkomen dat plastic überhaupt in de Noordzee belandt. „De plastickraan moet dicht”, is de kern van die oproep.

Voor de Zeeuws-Vlaamse kust begon de tocht met een schone lei in Cadzand. Maar de opbrengst van de afgelopen twee weken maakt duidelijk dat een schoon strand niet vanzelfsprekend is – en dat iedere peuk, verpakking of plastic snipper die wordt opgeraapt, verschil kan maken.