De nacht waarin de kerktoren van Hulst in vlammen opging
Algemeen 201 keer gelezenHULST - Wie in de nacht van 31 augustus op 1 september naar de toren van de Sint-Willibrordus basiliek keek, stond er wellicht niet bij stil dat zich daar precies 150 jaar eerder een dramatisch schouwspel voltrok. Op 1 september 1876 sloeg de bliksem in en veranderde de vertrouwde torenbekroning in een vuurzee. Kunstschilder Jan Haak legde het tafereel vast. Op zijn schilderij baadt de Gentsestraat in het vurige licht van de brandende toren.
De bekroning die verloren ging, was toen ruim twee eeuwen oud. Zij was ontstaan na een eerdere ramp. In de nacht van 19 op 20 november 1663 trok zwaar noodweer over Zeeuws-Vlaanderen. Soldaten op wacht zagen hoe de bliksem boven in de toren, vlak onder het kruis, insloeg. Ondanks bluspogingen liep kerk en toren grote schade op. Bij de bestrijding kwamen zelfs brandspuiten uit Sint-Niklaas te hulp.
Een nieuwe toren
De herbouw leverde in de jaren daarna een opvallende toren op, met een renaissance-achtig uiterlijk in Hollands-classicistische stijl. Hardstenen kolommen en vier grote wapenschilden gaven de bekroning allure. De toren was in 1666 grotendeels gereed. Na de brand van 1876 verdwenen de wapenschilden van hun hoge plek. Ze bleven echter behouden en zijn tegenwoordig ingemetseld in het stadhuis van Hulst. Ook resten van enkele hardstenen kolommen herinneren nog aan deze verdwenen toren.
Een angstige nacht
De brand van 1876 moet voor de Hulstenaren een angstaanjagend gezicht zijn geweest. Brandweerlieden en vrijwilligers uit de wijde omgeving kwamen helpen. Historische rekeningen vertellen zelfs over grote hoeveelheden brood, kaas, maaltijden, bier en jenever voor de uitgeputte blussers. Na afloop resteerde een gehavende kerk en een skyline die plotseling voorgoed veranderd was.
Cuypers bouwt hoger
Architect Pierre Cuypers, later beroemd door onder meer het Rijksmuseum, ontwierp vervolgens een neogotische bovenbouw met hoge spits. Ook die toren was geen eeuwig leven beschoren. Tijdens de bevrijding van Hulst in september 1944 werd de spits kapotgeschoten; de Duitsers gebruikten de toren als uitkijkpost.
De huidige torenspits
Pas in 1957 kreeg de kerk haar huidige, moderne betonnen bekroning van architect Jan Brouwer, bekend als ‘De Prediker’. Ook dit ontwerp riep aanvankelijk weerstand op, maar groeide uit tot een herkenbaar onderdeel van Hulst.
Een tastbare herinnering
Binnen herinnert een klein voorwerp nog indringend aan 1876. In een straalkapel achter het hoogaltaar hangt een fragment van een klok uit 1563. Het medaillon met Maria en het kindje bleef wonderlijk bewaard in de gesmolten massa. Een stille herinnering aan die nacht, toen vuur, bliksem en geschiedenis samenkwamen boven Hulst. Zo draagt de basiliek vandaag nog zichtbaar de littekens van eeuwen bewogen geschiedenis.
