Antwerp Race vraagt scherp zeilwerk tussen beroepsvaart op de Westerschelde

TERNEUZEN - Nog voor de zon goed boven de dijken uitkomt, komt de jachthaven van Terneuzen op zaterdag 26 september in beweging. Tientallen zeiljachten kiezen dan het ruime sop voor de 38ste Antwerp Race, de jaarlijkse wedstrijd naar Antwerpen. Niet alleen snelheid, maar vooral goed navigeren is daarbij van belang. De route voert de deelnemers over de drukke Westerschelde, waar de beroepsvaart ondertussen onafgebroken doorgaat.

De Antwerp Race geldt als een van de opvallendste zeilwedstrijden op de Schelde. Vanuit Terneuzen en Breskens zet een grote vloot koers naar Antwerpen. De finish ligt bij de Antwerpse rede, met de skyline van de stad als decor. De wedstrijd is toegankelijk voor uiteenlopende typen jachten en wedstrijdklassen, waaronder IRC-, ORC- en CR-boten en de J24-klasse.

Voor de deelnemers is de wedstrijd verre van een ontspannen tocht stroomopwaarts. Windrichting, tij, bochten in de rivier en veranderende waterdieptes kunnen een groot verschil maken. Wie de vloedstroom op het juiste moment benut, kan kostbare minuten winnen. Maar een verkeerde keuze in een bocht of bij een plaat kan de winst net zo snel weer doen verdwijnen.

De langere wedstrijdafstand bedraagt 41 zeemijl, ongeveer 75 kilometer. De jachten vertrekken volgens de planning om 08.45 uur. Een halfuur later volgt de start voor de kortere baan van 34 zeemijl, circa 63 kilometer. De meeste schippers en bemanningsleden verzamelen zich al een avond eerder in Terneuzen. Bij het Arsenaal, ook bekend als Noos, kunnen zij hun papieren ophalen en zich voorbereiden op de wedstrijddag.

De bijzondere aantrekkingskracht van de Antwerp Race zit deels in het decor, maar ook in de complexiteit van het vaarwater. De Westerschelde is de verbinding tussen de Noordzee, Vlissingen en Antwerpen. Rijkswaterstaat noemt het water een van de drukst bevaren ter wereld. Jaarlijks passeren er ruim 150.000 schepen. De vaarweg kent grote getijverschillen, zandplaten en diepe geulen die intensief worden gebruikt door zee- en binnenvaart.

Voor kleine schepen is het daarom zaak de hoofdvaargeul zo veel mogelijk te mijden. Op de Westerschelde zijn recreatieve vaarroutes beschikbaar tussen Terneuzen en Vlissingen en tussen Terneuzen en Hansweert. Tijdens de race zoeken de jachten eveneens de ruimte buiten de drukste vaarbanen, al blijft voortdurend opletten noodzakelijk. Grote vrachtschepen en containerschepen kunnen niet zomaar uitwijken en varen volgens hun eigen vaarplan naar of vanuit de havens.

De organisatie zet daarom een uitgebreide veiligheidsbegeleiding in. Boten van het Race & Rescue-team van de Royal Yacht Club van België, Rijkswaterstaat en de Belgische scheepvaartpolitie begeleiden de vloot. Die ondersteuning moet voorkomen dat wedstrijdjachten en beroepsvaart elkaar in gevaarlijke situaties treffen. De organisatie spreekt van een begeleidingsvloot van enkele tientallen vaartuigen.

Coördinator Jan Goderis benadrukt dat alle gebruikers van de rivier rekening met elkaar moeten houden. „De Schelde is een drukke rivier en daar moeten we met zijn allen rekening mee houden.” De race is daarmee niet alleen een test van zeiltechniek, maar ook van discipline aan boord.

Een week voor de Antwerp Race wordt de Bruges Race gevaren. Die aanbrengwedstrijd vertrekt op zondag 20 september vanuit Zeebrugge naar Terneuzen. Daarmee kunnen jachten uit onder meer Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge, Cadzand en Zeebrugge aansluiten bij de vloot die een week later naar Antwerpen vertrekt.

Hoe laat de eerste boot uiteindelijk aanmeert, is vooraf moeilijk te voorspellen. In 2023 legde Gerd Jan Poortman de wedstrijd af in 3 uur, 57 minuten en 3 seconden. Een jaar later had hij door zwakkere wind aanzienlijk langer nodig: 4 uur, 31 minuten en 5 seconden. Ook dit jaar zullen de wind en de stroom bepalen wie in Antwerpen als eerste over de finish komt.