Column Patricia Malak: Ons kent ons
Algemeen 107 keer gelezenAfgelopen weekend belandde ik op een feestje waar ik vrijwel niemand kende. Ik was mee met de dj en aangezien twee uur zwijgend naast een draaitafel staan zo ongezellig is, zocht ik de beste versie van mezelf op en ging ik bonden met de aanwezigen.
Tussen alle onbekende gezichten zag ik iemand met een andere huidskleur. Ik dacht meteen: hé, een soort bondgenoot. Alleen voelde hij dat totaal niet zo. Voor hem waren we simpelweg allemaal mensen.
Ons gesprek kwam uit op groepen, familie en de behoefte om te beschermen wat van ons is. Hij noemde dat protectionistisch.
Laten we eens inzoomen. In Zeeuws-Vlaanderen leven we tussen dorpen waar families elkaar soms generaties kennen. Ons kent ons. Grappig genoeg heeft die uitdrukking Zeeuwse wortels: in het Zeeuws werd ‘ons’ als onderwerp gebruikt. Die ons-kent-onscultuur heeft iets warms. We kennen elkaar, helpen elkaar en weten al van wie je d’r eentje bent. Alleen wie hoort bij ‘ons’?
Stel je eens voor: je leert iemand kennen, gaat samenwonen, trouwt en ineens hoor je erbij. Verjaardagen, feestdagen, vakanties, jarenlang ben je onderdeel van het geheel. Tot het huwelijk begint te kraken. Dan blijkt dat er toch een onzichtbare grens aanwezig was.
Zelfs onze taal verraadt die grens. Aangetrouwde familie noemen we al eeuwen de koude kant. In de zeventiende -eeuwse Nederlandse bronnen komt “koud bloed” al voor voor familie zonder bloedverwantschap. Alsof er naast het warme eigen bloed altijd een iets koelere kring heeft bestaan.
Misschien is dat ouder dan taal. Mensen hebben duizenden jaren overleefd in groepen. Samen voedsel vinden, kinderen grootbrengen en elkaar beschermen maakte ons sterker. Dat oude mechanisme dragen we mee, alleen bestaan onze groepen nu uit familie, vrienden, dorpen en culturen.
En daar zat de ironie van mijn gesprek: terwijl we spraken over onze menselijke neiging tot groepsvorming, had ik die man vanwege zijn uiterlijk zelf al bij “mijn” groep ingedeeld.
Ons kent ons. Maar wie is ‘ons’ als het erop aankomt eigenlijk? En wat maakt jou dat dan?
Patricia Malak
