Zeeuws Weerzien: Nu de boeren, toen de schippers

Achteraf kan Willy de Meijer, toenmalig voorzitter van de afdeling Terneuzen van Schuttevaer, er smakelijk om lachen. De binnenschippers waren woest op minister Neelie Smit-Kroes van Verkeer & Waterstaat. 

door Peter Verdurmen

De plannen van de minister om het systeem van evenredige vrachtverdeling los te laten stuitten op hevig verzet. Een landelijke vergadering van Schuttevaer in ’88 in Sas van Gent leverde tegen de verwachting in geen vuurwerk op.

In de jaren zeventig waren de meeste schippers kleine zelfstandigen bij wie het geld bepaald niet tegen de plinten klotste. Dan zoek je zekerheid om je rekeningen te kunnen blijven betalen. Die zekerheid, met mitsen en maren, bood het systeem van evenredige vrachtverdeling, ook bekend als toerbeurtsysteem. 

Ieder op zijn beurt was de kern van het systeem. Vrachten moesten verplicht worden aangeboden via schippersbeurzen. Er was er onder andere één in Terneuzen. Als je leeg was, meldde je je schip aan bij de beurs. De schippers moesten fysiek aanwezig zijn op de beurs om een vracht te bemachtigen. Dat kon snel zijn, maar soms lag een schip meer dan een week of langer werkloos langs de kant. Vanuit de politiek groeide de druk om de beurzen te sluiten. De strijd zou zeker tien jaar duren, de schippers trokken uiteindelijk aan het kortste eind.

Door de komst van de minister was de landelijke vergadering van Schuttevaer in mei ’88 in Sas van Gent extra beladen. Toenmalig burgemeester Joke van Rest van Sas van Gent nam het zekere voor het onzekere. Willy de Meijer: ,,Op haar verzoek werd een peloton ME achter de hand gehouden. De ME’ers hadden zich verdekt opgesteld achter De Vlaanderen waar werd vergaderd.” Er werd gevreesd voor scheldkanonnades en erger.

Het liep met een sisser af. Eric Rense, een binnenschipper uit Terneuzen, kreeg gelegenheid om de grieven te spuien. De ME’ers hoefden niet in acte te komen. Willy de Meijer: ,,We hebben ze nog getrakteerd op broodjes, haha.”

Ongemakkelijk

Voor de Sasse burgemeester Joke van Rest begon het congres toch al wat ongemakkelijk, herinnert de lokale Schuttevaer-voorzitter zich. ,,Bij binnenkomst begroette de minister Carel Ockeloen van Terneuzen als burgemeester van Sas van Gent…” Het bleek een achterhoedegevecht daar in Sas: het toerbeurtsysteem liep op z’n laatste benen.

Stakingen

In de jaren zeventig ging het er een stuk minder vredig aan toe. ,,Nu staan de boeren op de barricaden, toen de binnenschippers. Velen vreesden het verdwijnen van de schippersbeurs”, aldus Willy de Meijer. Met binnenschepen werd het kanaal van Gent naar Terneuzen, ter hoogte van de sluizen, compleet afgegrendeld, de eerste keer in ‘75 en een paar jaar later nog eens. De eerste staking hielden de schippers het een dag of drie vol. Bij de tweede blokkade moest de ME eraan te pas komen om de staking te breken.

Willy heeft plakboeken vol met artikelen van toen. De krantenkoppen liegen er niet om. ,,De actievoerders in Terneuzen behoorden tot de allerfanatiekste. De emoties liepen enorm op.”